झ्याप्प–झ्याप्प बत्ती जाने समस्या अब हट्छ : कुलमान घिसिङ



 

नेपाल विद्युत प्राधिकरणले घरायसी उपकरण प्रयोग गर्दा विद्युतीय सामग्री प्रयोग गर्न आग्रह गरेको छ । देशमा उत्पादित बिजुलीले आत्मनिर्भर बन्दै गएको र पेट्रोलियम पदार्थभन्दा बिजुली नै सस्तो भएको भन्दै प्राधिकरणले विद्युतीय सामग्रीको प्रयोग गर्न आग्रह गरिरहेको छ ।

तर विद्युतीय सामग्री प्रयोग गर्दा लोड थाम्न नसकेर ट्रान्सफर्मर पड्कने, आगो लाग्ने, तार जल्ने र घरगोठ नै जल्ने तथा नागरिकको ज्यानै जानेसम्मका घटना भएका छन् । यस्तो समस्या हटाउन गएको आर्थिक वर्षमा विद्युत प्राधिकरणले १० हजार वटा नयाँ ट्रान्सफर्मर जडान गरेको थियो । अहिले पनि सुधारका काम भैरहेका छन्, तर पर्याप्त छैनन् । अहिले पनि झ्याप्प-झ्याप्प बत्ती किन गैरहन्छ भन्ने विषयमा विद्युत प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङसँग साथी अर्जुन पोख्रेलले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश :

अहिले काठमाण्डौ उपत्यकासहित देशैभरि झ्याप्प-झ्याप्प बत्ती जान थालेको छ, के भएर यस्तो भएको हो ?

त्यसरी बत्ती गइरहन्छ जस्तो त मलाइ लाग्दैन । अघिल्लो हप्ता देशैभरि झरी पर्‍यो, झरीको कारण केही ठाउँमा खराबी आयो र बत्ती काटिने समस्या आएको थियो । ठूलो पानी परेको भए त्यस्तो हुने थिएन । लामो समयपछिको झरीले गर्दा ट्रान्सफर्मर र तारमा केही समस्या आएको हो । अरु बेला त्यसरी हल्ला भएजस्तो छिनछिनमा बत्ती जाने समस्या भए जस्तो त मलाइ लाग्दैन । अनि अर्को कुरा जाडो बढेपछि माग पनि बढेको छ । पानी परेपछि मात्रै काठमाण्डौको माग ४ सय मेगावाट पुगेको छ । गर्मीमा साढे २ सय मेगावाट भए पुग्थ्यो । लोड बढेसँगै कतै-कतै प्राविधिक कारणले केहीबेर बत्ती गएको हुन सक्छ ।

पानी नपरेको बेला पनि बत्ती धेरै नै जान थालेको छ, सामाजिक सञ्जालमा हेर्‍याे भने ‘कुलमान जानुभयो’ भनेर व्यङ्ग्य पनि आइरहेको हुन्छ । प्राविधिक समस्या पूर्णरुपमा समाधान गर्न किन सक्नुभएको छैन ?

पूर्णरुपमा समाधान गर्न गाह्रो छ, भनेजस्तो सजिलो छैन । घरमा स्विच थिचेर बत्ती बाल्नको लागि हामीले कति धेरै प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्छ, अनि कति धेरै संरचना छन्, हेर्नुस् त । ट्रान्सफर्महरु परिवर्तन गरेका छौँ, सब-स्टेशनहरु बनाएका छौँ । दैनिक १८ घण्टासम्म लोडसेडिङ हुँदा धान्ने संरचनाले अहिले २४ सैँ घण्टा बिजुली दिँदा काम गरेका छैनन् ।

अर्को कुरा नयाँ संरचना परिवर्तन गर्दा पनि लाइन काट्नुपर्छ । सडक विस्तार भैरहेको छ । पोल सार्दा पनि बत्ती काट्नुपर्छ । कतै रुख काट्नुपर्छ, त्यही लाइन काटिन्छ । सुधार गर्ने क्रममा पनि बत्ती काट्नुपर्छ । बिजुली नपुगेर लोडसेडिङ गर्नुपर्ने अवस्था छैन ।

अहिलेको मुख्य चुनौती भनेको गुणस्तरीय र नियमित बिजुली पुर्‍याउनु नै हो ?

हो, हाम्रो मुख्य चुनौती नै नियमित र गुणस्तरीय बिजुली पुर्‍याउनु हो । भरपर्दो बिजुली दिनलाई हामीले काम गरिरहेका छौँ । हामीले गएको वर्ष मात्रै झण्डै १० हजार ट्रान्सफर्मर परिवर्तन गर्‍यौँ । एक सयभन्दा धेरै सब-स्टेशन चार्ज गरेका छौँ ।

काठमाण्डौको कुरा गर्दा अहिले ६ वटा सब-स्टेशन निर्माण भैरहेका छन् । १३२ केभीका अन्डरग्राउण्ड लाइन विस्तार गर्दैछौँ । बानेश्वरदेखि भक्तपुरसम्मको लागि ओभरलोड भैरहेको छ, त्यसलाई अपग्रेड गर्न गाह्रो छ । भक्तपुरदेखि बानेश्वर जमिनमुनिबाटै लाइन ल्याउँदैछौँ । काठमाण्डौको पूरै प्रणाली सुधार्न अन्डरग्राउण्ड केबलिङ गर्दैछौँ । ट्रान्सफर्मर नै परिवर्तन गर्न पनि २/४ दिन लाग्छ, बिजुली काट्नुपर्छ । एकैछिन बिजुली गयो भने धेरै नराम्रा कुरा सुन्नुपर्छ । सकभर कसरी हुन्छ बिजुली नकाटिकनै हामीले संरचना परिवर्तन गरिरहेका छौँ । सुधार विस्तारै हुन्छ ।

लोड थाम्न नसकेर बत्ती काटिनुमा तपाईँहरुका संरचना मात्रै कमजोर छन् कि उपभोक्ता संरचना पनि कमजोर छन् ?

तपाईँले एकदमै राम्रो कुरा उठाउनु भयो, हाम्रा संरचना कमजोर भएको ठाउँमा सुधार भैरहेको छ । तर उपभोक्ताका आफ्नै संरचना कमजोर हुँदा पनि समस्या भैरहेको छ । जस्तै कुनै घरमा ५ एम्पिएर मात्रै धान्ने सामान राखेको छ तर उपकरण चल्छ १५ एम्पिएरका । त्यसो हुँदा त एमसीभी नै झरिहाल्छ, अनि बिजुली काटिन्छ । अनि तार पनि कम गुणस्तरको र सानो राख्ने गर्दा तार जल्ने र लाइन काटिने सम्भावना पनि हुन्छ । वायरिङ गर्दा थोरै लोडको लागि भनेर कम क्षमताका सामग्री राख्दा पनि यस्तो भएको हो ।

त्यसोभए अहिले पिक आवरमा इन्डक्सन चुल्हो लगायतका विद्युतीय सामग्री प्रयोग गर्ने कि नगर्ने त ?

इन्डक्सन चलाउनासाथ बिजुली गएको भन्ने कुरामा म सहमत छैन । एक, दुई ठाउँका समस्यालाई देखाएर सबै प्रणालीलाई दोष दिनु हुँदैन । कहिलेकाहीँ त मेरै घरमा भात पकाउँदा पनि बत्ती जान्छ, तर हामीसँग ग्यासको विकल्प त छ नि । हामीले अहिल्यै ग्यासका सिलिण्डर फ्याँक्नुस् त भनेका छैनौँ, पावरले धानेसम्म पकाउनुस् भनेका छौँ । ग्यास सिलिण्डर वैकल्पिकरुपमा राखिरहनुस्, तर बिजुली प्रयोग गर्नुहोस् भन्ने हाम्रो आग्रह हो ।

घरायसी विद्युतीय उपकरणमा सरकारले सहुलियत दिएमा यसको प्रयोग अझै बढाउन सकिन्छ भन्ने बहस पनि सुरु भएको छ, सहुलियत दिन सकिन्छ ?

दिन सके त राम्रै हो । तर सरकारको आर्थिक क्षमता कस्तो छ, बजेटले भ्याउँछ कि भ्याउँदै भन्ने कुरा पनि होला । सरकारले यसमा नीति नै बनाउनुपर्छ । घरायसी उपकरणमा लाग्ने भन्सार महसुल कम गरेमा पनि मूल्य सस्तो पर्न आउँछ होला । विद्युतीय गाडीमा अझै छुट दिन सकिने ठाउँहरु हुन सक्छन् । अनि ग्यासमा दिएको सहुलियत हटाएमा पनि विद्युतीय सामग्रीको भाउ सस्तो पर्न सक्छ होला । तर अहिले नै उपभोक्तालाई सहुलियतमा विद्युतीय सामग्री दिन सकिनेबारे तयारी भएको मलाई जानकारी छैन  ।

अनि कुलमान घिसिङ काठमाण्डौ केन्द्रित भए । काठमाडौमा लोडसेडिङ अन्त्य गरे, अन्यत्र गरेनन् । देश भनेको काठमाण्डौ मात्रै हो जस्तो गरे भन्ने आरोप छ । काठमाण्डौबाहिर अघोषित लोडसेडिङ भयो भन्छन्, किन यस्तो भएको  ?

मैले फेरि पनि दोहोर्‍याएर भन्छु, हामीसँग बिजुली अपुग भएर बत्ती गएको होइन । हामीले तालिका निकालेर बत्ती काट्नुपर्ने अवस्था छैन । काठमाण्डौ बाहिरको कुरा गर्नुभयो, समस्या छ म पनि स्वीकार गर्छु । सुरुमा घर घरमा बत्ती पुर्‍याइ हालौँ भनेर डेढ सय किलोमिटर परसम्मको सब-स्टेशनबाट बिजुली तानेर लगिएको छ । डेढसय किलोमिटरमा कति धेरै पोल हुन्छन्, एउटामा समस्या आयो भने डेढ सय किलोमिटर क्षेत्र पूरै अन्धकार हुन्छ । त्यति लामो लाइनमा कहाँनेर खराबी आयो भनेर पत्ता लगाउनै समय लाग्छ र त्यहाँ पुगेर बनाउन समय लाग्छ ।

त्यसरी विद्युतीकरण भएका ठाउँमा हामीले अब भरपर्दाे बिजुली पुर्‍याउन सब-स्टेशन बनाउने र ट्रान्सफर्मर जडानको काम तीव्र बनाएका छौँ । ३/४ वर्षअघिको त्यस्तो लथालिङ्ग अवस्थालाई पूर्ण सुधार गर्न त समय लाग्छ नि । बाहिरबाट कुलमान जानुभयो भनेर फ्याट्टै भन्न सजिलो छ, तर यहाँ कति बाधा अवरोध पन्छाएर र प्रक्रिया पूरा गरेर काम गर्नुपर्छ हेर्नुहोस् त ।

सुरुमा गाउँमा बिजुली पुर्‍याइहालौँ भनेर एउटा सब-स्टेशनबाट डेढ सय किलोमिटरसम्म लामो लाइन विस्तार गरिएको थियो । त्यस्ता संरचनाले अब धान्नेवाला छैनन् । अब यी सुधार हुँदैछन् ।

जाडो बढेसँगै विद्युतीय सामग्रीकै कारण आगलागी हुने क्रम पनि बढेको छ । यसलाई कसरी रोक्न सकिन्छ ?

हो, ठाउँ-ठाउँमा ट्रान्सफर्मरमा आगलागी भएका, घरगोठ जलेका खबर आइरहेका छन् । अहिलेसम्म धेरैजसो ठाउँमा नाङ्गाे तार नै छ, नाङ्गाे तार भएका ठाउँमा अलि ध्यान दिनुपर्‍यो । अनि रुख बढ्दै गएर तार छुँदा पनि सर्ट भएर आगलागी भएका घटना आइरहेका छन् । एउटा रुख काट्ने अनुमतिका लागि कति ठाउँमा धाउनुपर्छ भन्ने त तपाईँलाई थाहै होला । रुख काट्न ढिलाइ हुँदा पनि यस्ता समस्या आएका छन् ।

अर्को कुरा पोल र तार नजिकै घर नबनाउनुस् भन्दा सर्वसाधारणले अटेरी गर्छन् । घरले बिजुलीको तार छुने अवस्था हुँदासम्म पनि बढाइरहन्छन् । घरको उचाइ यति धेरै बढाइदिने कि मान्छे निहुरिएर घरको ढलान गरेका घटना पनि छन् । अनि पछि छतमा जाँदा बिजुलीको तार छोइन्छ र करेन्ट लाग्छ, जनधनको क्षति हुन्छ । त्यसैले हामी आफै पनि सचेत हुनुपर्छ । कतै समस्या देखिएमा विद्युत प्राधिकरणलाई खबर गर्नुपर्छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस
काठमाडौंमा भूकम्पको धक्का

    काठमाडौंमा बुधवार भूकम्पको धक्का महसुस भएको छ। साढे चार बजे महसुस

नरेन्द्र मोदीद्वारा अयोध्यामा राम मन्दिरको शिलान्यास

  भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले भारतको उत्तरी क्षेत्रमा रहेको सहर अयोध्यामा राम मन्दिर

नेपाल कै ठुलो र पहिलो भर्चुअल शैक्षिक मेला आजबाट

  कलेज रिडर्सको आयोजनामा साउन आज देखि भदौ ३ गतेसम्म भर्चुअल इडियु फेयर

कोरोनाबाट पर्सामा दुई जनाको मृत्यु

  पर्सामा कोरोना संक्रमणबाट बुधबार थप दुई जनाको मृत्यु भएको छ । वीरगञ्ज–१५