उपसभामुखको पद धरापमा, नेम्वाङलाई सभामुख बनाउँने यस्तो छ गोप्य योजना



 

कृष्णबहादुर महराको राजीनामालगत्तै पत्रकारको प्रश्नमा सुवास नेम्वाङले भनेका थिए– म सभामुखको दाबेदार होइन । लगत्तै उनलाई प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र नेकपा अध्यक्ष प्रचण्डले भावी सभामुखका बारेमा सार्वजनिक प्रतिक्रिया व्यक्त नगर्न सुझाएपछि उनी केही समययता मौन छन् ।

नेम्वाङ मौन रहे पनि नेकपाभित्र सभामुखका दावेदारको लबिङ भने तिब्र ढंगले भइरहेको छ । सभामुखको लबिङमा सबैभन्दा अग्रपंक्तिमा उपसभामुख शिवमाया तुम्बाहाम्फे, नेकपा संसदीय दलका प्रमुख सचेतक देव गुरुङ, स्थायी कमिटी सदस्य अग्नि सापकोटा, पम्फा भुसाल र लेखराज भट्ट रहेको नेकपा स्रोतले जनाएको छ ।

सभामुखमा कसलाई अघि सार्ने भन्ने बारेमा पार्टीभित्र भने अनौपचारिक छलफल पनि शुरु नभएको नेकपाका एक सचिवालय सदस्यले बताए । लबिङका लागि आउने नेताहरुका कुरा सुन्ने बाहेक शीर्षनेताले कसैलाई पनि आश्वासन नदिएको र दुई अध्यक्षको तहमा अहिलेसम्म त्यसबारेमा छलफलसमेत नभएको ती नेताले बताए ।

प्रतिनिधिसभा सभामुखविहीन भएको एक महिना पुगिसकेको छ । अझै कम्तिमा एक महिना सभामुखविहीन नै हुने समेत निश्चित छ । सरकारले मंसिर १४ को उपनिर्वाचनपछिमात्र संसदको अधिवेशन आह्वान गर्ने भएको छ । संसद अधिवेशन मंसिरको तेस्रो साता आह्वान हुने र मंसिर महिनाभित्रै नयाँ सभामुख र उपसभामुख निर्वाचित हुने एकजना मन्त्रीले बताए ।

 

उपसभामुखको राजीनामा

संसद अधिवेशनअघि नै उपसभामुख शिवमाया तुम्बाहाङफेलाई राजीनामा गराउने तयारी नेकपाको छ । सभामुख र उपसभामुख फरक दलको हुनुपर्ने संवैधानिक बाध्यता रहेकाले नेकपाबाट सभामुखको उम्मेदवारी दिनुअघि उपसभामुखलाई राजीनामा गराउनुपर्नेछ । तर, तुम्बाहाङफेले भने आफू सभामुख हुने निश्चित नभई उपसभामुखबाट राजीनामा नदिने बताउँदै आएकी छन् ।

नेकपा संसदीय दलका उपनेता सुवास नेम्वाङले उपसभामुखलाई राजीनामा गराउनेबारे औपचारिक प्रतिक्रिया दिएनन् । तर, संसद अधिवेशनअघि नै उपसभामुखले राजीनामा दिएमा जेष्ठ सदस्यले बैठकको अध्यक्षता गरेर निर्वाचन प्रक्रियामा जानुपर्ने बताए । यही विकल्पमा छलफल भइरहेको उनले स्वीकार गरे ।

नेकपा स्रोतका अनुसार दुई अध्यक्षबीच कसलाई सभामुख बनाउने भन्ने समझदारीपछिमात्र शिवमायाको राजीनामा आउनेछ । उसै पनि संसद अधिवेशनअघि राजीनामाको आवश्यकता छैन । उपचुनावअघि सभामुखको बारेमा नेकपाले निर्णय गर्ने सम्भावना छैन । यद्यपि शीर्ष तहमा अनौपचारिक छलफल भने हुनेछ ।

 

नेम्वाङ बन्लान् छैटौं पटक ?

२०६२÷६३ को जनआन्दोलनपछि हुर्किएको पुस्तामा सभामुख भनेकै सुवास नेम्वाङ र सुवास नेम्वाङ भनेकै सभामुख भन्ने छाप परेको छ । यसबीचमा दुईजना सभामुख भइसके पनि पाँचपटक सभामुख भइसकेका नेम्वाङको छवि सभामुखकै छ । उनी अन्तरिम व्यवस्थापिका संसददेखि दोस्रो संविधानसभासम्म करीव १० वर्षको अवधिमा पाँच पटक सभामुख भएका थिए ।

यसपटक पनि महराको बाध्यात्मक बहिर्गनमनसँगै सभामुखमा सुवास नेम्वाङको चर्चा भयो । तर, उनले आफू सभामुख हुन इच्छुक नरहेको बताए । पार्टी संसदीय दलको उपनेताका हैसियतमा नेम्वाङ प्रधानमन्त्री ओलीको ‘कोर टीम’भित्र पर्छन् । बालुवाटारमा हरेक बैठक र कार्यक्रममा प्रधानमन्त्रीसँगै देखिने नेम्वाङ ओलीको पहिलो घेराभित्रका नेता मानिन्छन् ।

संसदीय दलको नेता ओली भए पनि सत्तापक्षका सांसदहरुको समन्वयदेखि सरकार र संसदबीचको भूमिकामा पनि नेम्वाङकै सक्रियता रहन्छ । पार्टी स्थायी कमिटी सदस्य समेत रहेका उनी अहिलेकै भूमिकामा शन्तुष्ट देखिन्छन् । उनले यसअघि मन्त्री बन्न प्रधानमन्त्रीले आग्रह गर्दा अश्वीकार गरेका थिए ।

दुवै अध्यक्षले आग्रह गरेको अवस्थामा बाहेक नेम्वाङ सभामुख बन्ने लबिङमा छैनन् । यद्यपी प्रधानमन्त्रीको चाहना उनलाई सभामुख बनाउँदा संसद सन्चालनमा सहज हुने र आफूलाई सहयोग हुने भन्ने छ । यसअघिका सभामुख महरासँग प्रधानमन्त्री सन्तुष्ट थिएनन् । त्यसैले महराप्रति सरकार कठोर बनेको आरोप समेत उनी निकटस्थहरुले लगाउने. गरेका छन् ।

नेम्वाङ आफैंले भने निकटस्थहरुसँग पाँच पटक सभामुख भइसकेकाले रुची नरहेको बताउने गरेका छन् । भूमिकाको हिसाबले सभामुख भन्दा अहिले आफू प्रभावशाली भूमिकामा रहेको उनको भनाइ छ । दुवै अध्यक्षले आग्रह गरेको अवस्थामा बाहेक आफू सभामुखका लागि इच्छुक नरहेको उनले बताउने गरेका छन् ।

पछिल्लो समय प्रचण्डले सरकार आलोपालो गर्ने सहमति इतिहासको कुरा भइसक्यो भन्नु र प्रदेश प्रमुख तथा उपनिर्वाचनका टिकट वितरणमा ओलीले प्रचण्डलाई सन्तुलनमा राख्नुले कतै नेम्वाङलाई पुनः सभामुख बनाउन खोजिएको त होइन ? भन्ने प्रश्न पनि नेकपाका नेताहरुबीच उठिरहेको छ । यद्यपी प्रचण्ड भने आफ्नै पूर्व समूहका नेतालाई सभामुख बनाउने दबाबमा छन् ।

पूर्वएमालेबाट सभामुख बनाउँदा नेम्वाङ बाहेक अरुको सम्भावना नरेहेको पूर्वएमालेका नेताहरु बताउँछन् । उपसभामुख शिवमायाको व्यवस्थापन अन्यत्रै गरिने नेकपा नेताहरुको भनाइ छ । शिवमाया र नेम्वाङबीच पारिवारिक नाता समेत छ । उनीहरु दुवैजना ओली निकट रहेकाले समस्या छैन ।

पूर्वमाओवादीको प्रचण्ड समूहबाट लेखराज भट्ट र अग्नि सापकोटा सभामुखका प्रमुख दाबेदार हुन् । अग्निको लबिङ लेखराजको भन्दा बलियो देखिन्छ । प्रचण्डसँग अग्नि निकट रहे पनि लेखराजलाई सभामुख बनाउन उत्तिकै दबाव छ । प्रमुख सचेतक देव गुरुङले पनि सभामुखका लागि तीब्र लबिङ गरेका छन् । उनी रामवहादुर थापा बादल समूहका हुन् ।

पूर्वमाओवादीबाट पूर्वसभामुख ओनसरी घर्ती पनि सभामुखको दाबेदार हुन् । तर, उनी आफैंले सभामुखको दाबेदार नरहेको बताएकी छन् । नेकपा प्रदेश ५ को अध्यक्ष रहेकी घर्ती सभामुखको लबिङमा छैनन् । प्रधानमन्त्री, सभामुख जस्ता पद प्रत्यक्ष निर्वाचित सांसदबाटै हुने प्रचलनभन्दा बाहिरबाट सभामुख नआउने एक नेताले बताए ।

 

उपसभामुख कांग्रेसलाई नदिने

संविधानअनुसार सभामुख नेकपाको भएपछि उपसभामुख फरक दलको महिला हुनुपर्नेछ । शिवमाया तुम्बाहम्फेले राजिनामा दिइसकेपछि संसदमा सभामुख र उपसभामुखको निर्वाचन एकैपटक हुनेछ । त्यो अवस्थामा फरक दललाई उपसभामुख दिन नेकपा बाध्य हुनेछ ।

सभामुखकै बारेमा छलफल नभएकाले उपसभामुख कसलाई दिने भन्नेबारेमा नेकपामा कुनै चर्चा छैन । तर, प्रमुख विपक्षी नेपाली कांग्रेसले भने उपसभामुख नपाउने नेकपाका एक नेताले बताए । त्यो अवस्थामा उपसभामुख राष्ट्रिय जनमोर्चाकी दुर्गा पौडेल हुने बढी सम्भावना छ ।

नेकपाकै सहयोगका प्युठानबाट प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचित भएकी पौडेलप्रति प्रधानमन्त्री ओली पनि सकारात्मक छन् । वयोवृद्ध कम्युनिस्ट नेता मोहनविक्रम सिंहकी पत्नीसमेत भएका कारण उपसभामुखमा दुर्गाको लगभग निश्चत रहेको नेकपा स्रोतले जनाएको छ । जनमोर्चासँग उपचुनावमा पनि नेकपाको तालमेल छ ।

उपसभामुख कांग्रेस वा अन्य दललाई दिन नेकपा अनिच्छुक हुनुको कारण चाहिँ संवैधानिक परिषदको सन्तुलन बिग्रने डर हो । उपसभामुख संवैधानिक परिषदको पनि सदस्य हुने भएकाले नेकपाले पौडेललाई अघि सार्ने सम्भावना छ । मधेशवादी दल समेत विपक्षमा जान सक्ने अवस्थालाई ख्याल गरेर राजमो नेकपाका लागि सहयोगी दल हो ।

संवैधानिक परिषद बैठक पछिल्लोपटक विपक्षी दलका नेता शेरवहादुर देउवाको असहमतिका कारण बस्न सकेको छैन । यसअघि एउटा बैठक देउवाविनै राखेका ओलीले पछिल्लो पटक देउवाले आफू बिना बैठक राखे अमान्य हुने चेतावनी दिएपछि बैठकनै स्थगित गरेका छन् ।

 

बैठकको अध्यक्षता कसले गर्ने ?

प्रतिनिधिसभा नियमावली अनुसार संसदको बैठकको शुरु र अन्त्य सभामुखले गर्ने भनिएको छ । सभामुखनै नभएको अवस्थामा उपसभामुखले संसदको बैठकको शुरुवात गर्न मिल्ने कि नमिल्ने ? यो प्रश्नमा संसद सचिवालयकै अधिकारीहरु अन्यौलमा छन् ।

तर, पूर्वसभामुख नेम्वाङ भने यो प्रश्नमा अल्मलिन आवश्यक नरहेको बताउछन् । सभामुख रिक्त रहेको अवस्थामा उपसभामुखलेनै सभामुखको काम गर्ने भएकाले बैठकको शुरु र अन्त्य गर्न निमायवलीले नरोक्ने नेम्वाङले बताए ।

उनले त बिधेयक प्रमाणीकरण समेत सभामुख रिक्त रहेको अवस्थामा उपसभामुखले गर्न सक्ने बताएका छन् । तुम्बाहम्फले भने अहिलेसम्म विधेयक प्रमाणिकरण गरेकी छैनन् । सभामुख नहुँदा उपसभामुखले बैठकको शुरु र अन्त्य गरेको नजिर समेत भएकाले बैठक सञ्चालनमा समस्या नआउने सचिवालयका कतिपय अधिकारीले बताएका छन् ।

बिगतमा तारानाथ रानाभाट सभामुख भएकाले उनी विदेश जाँदा उपसभामुख चित्रलेखाले बैठक राखेकी थिइन् । यदि यतिका कारण अप्ठेरोमा भएमा कार्य व्यवस्था परामर्श समितिले पनि निकास दिन सक्ने सचिवालयका एक अधिकारीले बताए ।

नेम्वाङ सभामुख हुन्जेल भने कुनै पनि बैठकको शुरु र अन्त्य आफैैंले गर्थे । संसद अधिवेशन आह्वान लगत्तै उपसभामुखले राजिनामा दिएमा चुनावी प्रक्रियाका लागि जेष्ठ सदस्यका हैसियतले राजपा सांसद महिन्द्र राय यादवले बैठक सन्चालन गर्नेछन् ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस
प्रधानमन्त्रीले मन्त्री र सचिवहरुलाई भने फागुनपछि सडकमा खाल्डा देख्न नपरोस

  प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले हरेक मन्त्रालयले विकासमा सहकार्य र सहउपयोगको नीति लिएर

नव विवाहित दम्पतीमा किन हुन्छ यस्तो डर ?

  बन्धनमा बाँधिनुभएको छ । तपाईं केही रोमाञ्चक पक्कै हुनुहुन्छ । किनभने हिजो

देउवाले भने शाही आयोग हो कि अख्तियार

  नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले सरकारमाथि अख्तियारलाई शाही आयोग बनाउन खोजेको आरोप

यसरी थुना मुक्त हुदैछन् महरा

    संसद सचिवालयकी महिला कर्मचारी रोशनी शाहीलाई बलात्कार गरेको आरोपमा पुर्पक्षका लागि