पढाइ छाडेर निगुरो टिप्दै दलित बालबालिका



 

कोशी गाउँपालिका–७ हरिपुरका ९ वर्षीय राहुल मुखिया दैनिकजसो कोशी कटान क्षेत्रमा निगुरो बेचिरहेका देखिन्छन् । उनी वडानम्बर ७ स्थित हरिपुरमा रहेको कोशी जनता माविमा कक्षा–४ मा अध्ययनरत छन् । गाउँकै विद्यालय पढ्ने उमेरका साथीहरूसँग कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष क्षेत्रमा निगुरो टिप्ने गर्छन् उनी । गाउँनजिकै रहेको विद्यालयमा अध्ययन–अध्यापन भइरहँदा राहुलजस्ता एकदर्जन बालबालिकाको दिनचर्या निगुरो टिपेरै बित्छ ।

 

८ वर्षीय रञ्जित मुखिया र ११ वर्षीय सुरेश मुखिया पनि राहुलसँगै आरक्ष क्षेत्रमा निगुरो टिप्न बिहानैदेखि घुमिरहेका हुन्छन् । दिउँसो विद्यालयमा पढ्नुपर्ने समयमा उनीहरू निगुरो खोज्दै हिँड्छन् । साँझ परेपछि टिपेको निगुरो बिक्री गर्छन् । दिनभर टिपेको निगुरो उनीहरूले प्रतिमुठा ५ देखि १५ रुपैयाँका दरले बेच्ने गर्छन् ।

 

त्यसबाट एकजनाले ७० देखि १ सय २० रुपैयाँसम्म कमाउँछन् । उनीहरूले टिपेर राखेको निगुरो राजमार्गमा ओहोर–दोहोर गर्ने बटुवाले किन्ने गरेका छन् । बालबालिकाले गरिबीका कारण घर खर्च धान्न अभिभावकले नै निगुरो टिप्न पठाउने गरेको स्थानीय ललित सदा बताउँछन् । ‘घर छेउमै विद्यालय भए पनि उनीहरू जाँदैनन्, बरु निगुरो टिप्न पुग्छन्’–ललितले भने । यहाँका दलित समुदायको आर्थिकस्तर कमजोर भएका कारण पनि पढाइलाई निरन्तरता दिन नसकेको ललितको कथन छ ।

 

दलित समुदायका अधिकांश बालबालिकाले बीचमै पढाइ छाड्ने गरेका छन् । हरिपुर सुकुम्बासी बस्तीका मोहन सदा र मनिष सदाले कक्षा ८ पढ्दापढ्दै छाडे । २ वर्षअघि नै पढाइ छाडेका उनीहरूले अहिले मजदुरी गर्ने गरेको कोशी गाउँपालिका–७ की महिला वडासदस्य पार्वती मुखियाले बताइन् ।

 

घरपरिवारमा कमाउने व्यक्ति नभएकाले आफूले चाहेर पनि पढाइलाई निरन्तरता दिन नसकेको पार्वती बताउँछिन् । ‘एक छाक खाएपछि अर्को छाक के खाने भन्ने अवस्था छ, त्यसैले घर खर्च जोड्न कोही बीचमै पढाइ छाड्छन् भने कोही पढ्दापढ्दै पैसा कमाउनतिर लाग्छन्’ –पार्वतीले भनिन् ।

 

पढाइ छाडेर दैनिक १ सय ५० देखि ५ सयसम्म कमाएर घर खर्च जोड्न केही सहज भए पनि उनीहरूको भविष्य भने खराब हुने प्रबल सम्भावना रहेको कोशी मावि हरिपुरका प्रधानाध्यापक मोहन यादव बताउँछन् । यादवका अनुसार दलित परिवारका ४० प्रतिशत बालबालिका माछा मार्न, निगुरो टिप्न, काठ दाउरा सङ्कलनका साथै अन्य काम गर्न बीचमै पढाइ छाड्ने गरेका छन् । बर्सेनी दलित समुदायका बालबालिकाले चेतना अभावमा पढाइ बीचमै छाड्नु चिन्ताको विषय भएको प्रअ यादवले बताए ।

 

यसैगरी कोशी ब्यारेज क्षेत्रका कविर, मण्डल समुदायका बालबालिकाहरूले कोशी नदीमा माछा तथा काठ, दाउरा सङ्कलन गरेर जीविकोपार्जन गर्दै आएका छन् । पुख्र्यौली पेशा भएकाले उनीहरूले पनि जीविकोपार्जन गर्न त्यसलाई निरन्तरता दिएको स्थानीय उमेश यादवले बताए ।

 

कोशी ब्यारेज आसपासका कविर र मण्डल समुदायका बालबालिकाहरूले पढाइसँगै फुर्सदको समयमा माछा तथा दाउरा बिक्री गर्दा मासिक २५ देखि ३० हजारसम्म आम्दानी गर्दै आएको उनले बताए । यसरी कोशी क्षेत्रका पढ्ने उमेरका बालबालिकाहरू विद्यालय जानुको साटो जोखिमका बावजुद निगुरो टिप्ने, माछा मार्ने तथा काठ–दाउरा सङ्कलन गर्छन् । उनीहरूमा जनचेतना फैलाउनु आवश्यक रहेको स्थानीय बताउँछन् ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस
प्रचण्डले फोन गरेर भने, महरा जि बधाइ छ

  जिल्ला अदालत काठमाडौंबाट सफाइ पाएका निवर्तमान सभामुख कृष्णबहादुर महरालाइ नेकपा अध्यक्ष पुष्प

महरा सरले न्याय पाउनुभयो म खुसी छु : रोशनी शाही

  पूर्वसभामुख कृष्णबहादुर महरालाई सफाइ दिने काठमाडौँ जिल्ला अदालतको निर्णयप्रति संसद सचिवालय कर्मचारी

महराको सदाबहार रातो कार, के छ रहस्य

  जबरजस्ती करणी उद्योग मुद्दामा जिल्ला अदालत काठमाडौंबाट सफाइ पाएका निवर्तमान सभामुख कृष्णबहादुर

कसरी बिताए महराले १०३ दिन डिल्लीबजार कारागारमा

    जबरजस्ती करणीको प्रयास गरेको अभियोगमा १८ कात्तिकमै जिल्ला अदालतबाट सफाइ पाउनेमा